Bilgi nedir? D\u0131\u015f d\u00fcnyadan toplanan verilerin zihinde depolanmas\u0131 m\u0131, yoksa bilin\u00e7 ile d\u00fcnya aras\u0131ndaki canl\u0131 bir etkile\u015fim mi? Bu soruyu, fenomenolojinin de merkezinde duran temel bir mesele olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Farkl\u0131 epistemolojik yakla\u015f\u0131mlar bu soruya de\u011fi\u015fik yollardan yakla\u015fsa da anlam\u0131n nas\u0131l olu\u015ftu\u011fu konusunda dikkate de\u011fer yak\u0131nl\u0131klar kurulabilir.<\/p>\n
Fenomenoloji, \u00f6zellikle Husserl ile birlikte, bilincin pasif bir al\u0131c\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. Bilin\u00e7 her zaman bir \u015feye y\u00f6neliktir; buna y\u00f6nelimsellik denir. Bir nesne, bir olay ya da bir d\u00fc\u015f\u00fcnce bilin\u00e7 taraf\u0131ndan yaln\u0131zca al\u0131nmaz; ona do\u011fru bir y\u00f6nelim ger\u00e7ekle\u015fir. Bu y\u00f6nelim s\u0131ras\u0131nda nesne, belirli bir anlam ufku i\u00e7inde g\u00f6r\u00fcn\u00fcr h\u00e2le gelir. Bu nedenle anlam\u0131n, nesnenin i\u00e7inde haz\u0131r bekleyen bir i\u00e7erik olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Anlam, bilin\u00e7 ile nesne aras\u0131ndaki ili\u015fkide a\u00e7\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Benzer bir yap\u0131y\u0131, bilginin kurulu\u015funu ili\u015fkisel bi\u00e7imde d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcmde de g\u00f6r\u00fcyorum. Bir bilgi \u00e7ekirde\u011fi tek ba\u015f\u0131na bilgi de\u011fildir; daha \u00e7ok bir k\u0131v\u0131lc\u0131m gibidir. Onu kar\u015f\u0131layan bilin\u00e7 merkezi, bu k\u0131v\u0131lc\u0131m\u0131n anlam kazanaca\u011f\u0131 yerdir. Ba\u011flam ise kar\u015f\u0131la\u015fma an\u0131nda a\u00e7\u0131lan anlam alan\u0131d\u0131r. B\u00f6yle bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda nesne ile bilin\u00e7 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131nda bir anlam ufku olu\u015fur. Bu yap\u0131, fenomenolojinin y\u00f6nelimsellik anlay\u0131\u015f\u0131yla g\u00fc\u00e7l\u00fc bir yak\u0131nl\u0131k ta\u015f\u0131r.<\/p>\n
Ancak meseleyi yaln\u0131zca bireysel bilin\u00e7le s\u0131n\u0131rl\u0131 g\u00f6rm\u00fcyorum. Heidegger, fenomenolojiyi bir ad\u0131m ileri ta\u015f\u0131yarak insan\u0131n \u201cd\u00fcnyada-olma\u201d yap\u0131s\u0131n\u0131 vurgular. Ona g\u00f6re anlam zihnin i\u00e7inde kapal\u0131 bir bi\u00e7imde de\u011fil, insan\u0131n zaten yerle\u015fik oldu\u011fu d\u00fcnyada a\u00e7\u0131l\u0131r. \u0130nsan tarihsel, k\u00fclt\u00fcrel ve varolu\u015fsal bir a\u011f\u0131n i\u00e7indedir. Bu nedenle hi\u00e7bir kar\u015f\u0131la\u015fma n\u00f6tr de\u011fildir. Her bilgi \u00e7ekirde\u011fi, belirli bir ya\u015fam d\u00fcnyas\u0131nda yank\u0131 bulur.<\/p>\n
Ba\u011flam\u0131n haz\u0131r verilmedi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmek de tam bu noktada \u00f6nem kazan\u0131r. Ba\u011flam, d\u0131\u015far\u0131dan sunulan sabit bir \u00e7er\u00e7eve de\u011fildir; kar\u015f\u0131la\u015fmada kurulur. Bilinci yaln\u0131zca bireysel ve soyut bir merkez olarak de\u011fil, ge\u00e7mi\u015fi, dili, deneyimi ve kolektif haf\u0131zay\u0131 ta\u015f\u0131yan bir canl\u0131l\u0131k olarak anlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum. Bu da Heidegger\u2019in varolu\u015fsal yerle\u015fiklik anlay\u0131\u015f\u0131yla g\u00fc\u00e7l\u00fc bir paralellik kurar.<\/p>\n
Merleau-Ponty ise fenomenolojiye bedeni d\u00e2hil eder. Alg\u0131 yaln\u0131zca zihinsel de\u011fildir; bedenseldir. Bir m\u00fczi\u011fi dinlerken yaln\u0131zca kavram \u00fcretmeyiz; ritmi hisseder, titre\u015fimi ya\u015far\u0131z. Bilginin yaln\u0131zca kavramlarla de\u011fil, imgeler, ritimler ve duygularla da ta\u015f\u0131nabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Bu yakla\u015f\u0131m, Merleau-Ponty\u2019nin beden merkezli anlam anlay\u0131\u015f\u0131yla uyumludur. \u00c7\u00fcnk\u00fc bilin\u00e7 soyut bir zihin de\u011fil; ya\u015fayan bir organizmad\u0131r.<\/p>\n
Fenomenolojiyle ili\u015fkisel bir bilgi anlay\u0131\u015f\u0131 aras\u0131nda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm en temel ortakl\u0131k \u015fudur: Anlam temsil edilmez, kurulur. Klasik epistemoloji \u00e7o\u011fu zaman bilgiyi bir nesne gibi ele al\u0131r. Oysa burada bilgi bir s\u00fcre\u00e7tir. Kar\u015f\u0131la\u015fma olmadan anlam yoktur. Bu nedenle bilgi sabit de\u011fil, ak\u0131\u015fkand\u0131r.<\/p>\n
Fenomenolojide deneyim, her yeni kar\u015f\u0131la\u015fmada \u00f6nceki anlam katmanlar\u0131n\u0131 yeniden d\u00fczenler. Anlam bir defada tamamlanmaz; katman katman a\u00e7\u0131l\u0131r. Bu da bilginin yinelemeli, yani her kar\u015f\u0131la\u015fmada yeniden kurulan yap\u0131s\u0131n\u0131 g\u00f6sterir.<\/p>\n
Burada \u00f6nemli bir ayr\u0131m\u0131n da g\u00f6r\u00fcn\u00fcr h\u00e2le geldi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Fenomenoloji \u00e7o\u011funlukla ontolojik olarak n\u00f6tr kal\u0131r; anlam\u0131n kurulu\u015funu analiz eder, fakat nihai metafizik zemini a\u00e7\u0131k b\u0131rak\u0131r. Bu ayr\u0131m, anlam\u0131n nas\u0131l kuruldu\u011fundan \u00e7ok, o kurulu\u015fun hangi nihai \u00e7er\u00e7eve i\u00e7inde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclece\u011fiyle ilgilidir.<\/p>\n
Bilin\u00e7 pasif de\u011fildir. D\u00fcnya d\u0131\u015fsal bir veri y\u0131\u011f\u0131n\u0131 de\u011fildir. Anlam haz\u0131r de\u011fildir. Hepsi kar\u015f\u0131la\u015fmada a\u00e7\u0131l\u0131r.<\/p><\/blockquote>\n
Fenomenoloji, bu a\u00e7\u0131lman\u0131n yap\u0131s\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. \u0130li\u015fkisel bir bilgi anlay\u0131\u015f\u0131yla birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde ise ortaya \u015fu m\u00fctevaz\u0131 sonu\u00e7 \u00e7\u0131kar: Anlam bir sonu\u00e7 de\u011fil, bir harekettir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Fenomenoloji: Anlam\u0131n Kurulu\u015fu \u00dczerine Bir Zemin Bilgi nedir? D\u0131\u015f d\u00fcnyadan toplanan verilerin zihinde depolanmas\u0131 m\u0131, yoksa bilin\u00e7 ile d\u00fcnya aras\u0131ndaki canl\u0131 bir etkile\u015fim mi? Bu soruyu, fenomenolojinin de…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-43","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-felsefe"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/agfocert.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/43","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/agfocert.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/agfocert.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/agfocert.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/agfocert.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=43"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/agfocert.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/43\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/agfocert.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=43"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/agfocert.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=43"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/agfocert.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=43"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}