Kendimi bir odada tek ba\u015f\u0131ma otururken hayal ediyorum. Saat ilerliyor, g\u00fcn yer de\u011fi\u015ftiriyor; ama i\u00e7imdeki istek susmuyor. Sessizli\u011fin ortas\u0131nda bile ba\u015fka bir yer, ba\u015fka bir h\u00e2l, ba\u015fka bir tamamlanma beni \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yor. Arthur Schopenhauer bu sesi, evrenin \u00f6z\u00fcndeki \u201cisteme\u201d olarak adland\u0131rd\u0131. Ya\u015fam\u0131 arzular\u0131n bitmeyen zinciri, tatmini ise ac\u0131n\u0131n k\u0131sa s\u00fcreli\u011fine geri \u00e7ekilmesi olarak d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc.<\/p>\n
Schopenhauer \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 iki yerde arad\u0131: istemeyi ink\u00e2r etmekte ve sanata s\u0131\u011f\u0131nmakta. Ben de sanat\u0131n, iradeyi bir anl\u0131\u011f\u0131na unutturan ince bir perde gibi huzur verdi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Bir m\u00fczik par\u00e7as\u0131, bir tablo ya da \u015fiirin ritmi beni arzular\u0131m\u0131n g\u00fcr\u00fclt\u00fcs\u00fcnden uzakla\u015ft\u0131rabiliyor. Fakat perde kapand\u0131\u011f\u0131nda istek yeniden konu\u015fuyor, zincirin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 yeniden duyuluyor.<\/p>\n
Yine de insan\u0131 yaln\u0131zca karamsarl\u0131\u011f\u0131n tutsa\u011f\u0131 olarak g\u00f6rmenin eksik kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Mutlulu\u011fun bireysel ba\u015far\u0131lar\u0131n, g\u00fcc\u00fcn ya da paran\u0131n dar alan\u0131na s\u0131\u011fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 seziyorum. Bunlar, varolu\u015f yolculu\u011funda gelip ge\u00e7en duraklar olabilir. Daha derin bir mutlulu\u011fun, ba\u015fkas\u0131n\u0131n y\u00fck\u00fcn\u00fc hafifletirken do\u011fdu\u011funu fark ediyorum. Ya\u015fl\u0131 birinin elinden tutmak, yorgun bir dostun suskunlu\u011funu payla\u015fmak, bir \u00e7ocu\u011fun korkusunu azaltmak\u2026 B\u00f6yle anlarda merhamet, soyut bir erdem olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p iradenin sertli\u011fini yumu\u015fatan canl\u0131 bir temasa d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor.<\/p>\n
Schopenhauer\u2019in de sezdi\u011fi gibi merhametin beni kendi benli\u011fimin dar \u00e7emberinden \u00e7\u0131karabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Ba\u015fkas\u0131n\u0131n ac\u0131s\u0131na dokundu\u011fumda yaln\u0131zca onun y\u00fck\u00fcn\u00fc azaltm\u0131yorum; i\u00e7imde susmayan arzunun sesini de hafifletiyorum. Arzu beni s\u00fcrekli kendime do\u011fru \u00e7ekerken merhamet ba\u015fkas\u0131na a\u00e7\u0131yor. Bu a\u00e7\u0131l\u0131\u015fta irade b\u00fct\u00fcn\u00fcyle yok olmuyor; y\u00f6n de\u011fi\u015ftiriyor.<\/p>\n
Burada iradenin yaln\u0131zca bireysel arzunun k\u00f6r iti\u015fi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, daha b\u00fcy\u00fck bir d\u00fczen i\u00e7inde d\u00f6n\u00fc\u015febilen bir kuvvet say\u0131labilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. \u0130stiyorum, yan\u0131l\u0131yorum, ac\u0131 \u00e7ekiyorum ve ar\u0131yorum. Fakat b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n da\u011f\u0131n\u0131k bir i\u00e7 \u00e7alkant\u0131 olarak kalmas\u0131 gerekmiyor. Do\u011fru temas, kavray\u0131\u015f ve merhametle daha geni\u015f bir anlam \u00f6rg\u00fcs\u00fcne ba\u011flanabilece\u011fimi seziyorum. \u0130\u00e7imdeki yara ba\u015fkas\u0131n\u0131n yaras\u0131na merhem oldu\u011funda ac\u0131, yaln\u0131zca katlan\u0131lan bir y\u00fck olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn kap\u0131s\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015febiliyor.<\/p>\n
Bu nedenle iradeyi yaln\u0131zca bir zincir olarak de\u011fil, anlam\u0131n k\u00f6pr\u00fcs\u00fc olarak da d\u00fc\u015f\u00fcnmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum. \u00c7aban\u0131n ac\u0131n\u0131n k\u00f6r tekrar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fmek zorunda olmad\u0131\u011f\u0131na inan\u0131yorum. Yard\u0131m ettik\u00e7e, payla\u015ft\u0131k\u00e7a ve dayan\u0131\u015fma i\u00e7inde b\u00fcy\u00fcd\u00fck\u00e7e irade ba\u015fka bir y\u00f6n kazan\u0131yor. Kendi eksikli\u011fimi, ba\u015fkas\u0131n\u0131n eksikli\u011fine e\u011fildi\u011fimde daha derinden anlayabiliyorum. Varolu\u015fun a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 da orada biraz hafifliyor.<\/p>\n
Sanat bu noktada ki\u015fisel ac\u0131m\u0131 unutturan bir s\u0131\u011f\u0131naktan daha fazlas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor. Bir tabloya bakarken ya da bir \u015fark\u0131y\u0131 dinlerken yaln\u0131zca kendi huzuruma de\u011fil, varl\u0131\u011f\u0131n daha geni\u015f titre\u015fimine de temas etti\u011fimi hissediyorum. Sanat bir ka\u00e7\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnebilir; ancak \u00e7o\u011fu zaman beni b\u00fct\u00fcne ba\u011flayan sessiz bir ge\u00e7it oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Kendi ac\u0131m\u0131 onda tan\u0131yor, ba\u015fkas\u0131n\u0131n ac\u0131s\u0131yla ayn\u0131 ak\u0131\u015fta bulu\u015fuyorum.<\/p>\n
Schopenhauer umudu \u00e7o\u011fu kez bir yan\u0131lsama olarak g\u00f6rd\u00fc. Ben ise umudun, \u00e7abay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilmek i\u00e7in gerekli bir i\u00e7 kuvvet olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Yaln\u0131zca ac\u0131ya katlanmak i\u00e7in ya\u015famad\u0131\u011f\u0131m\u0131, ac\u0131dan anlam \u00e7\u0131karma imk\u00e2n\u0131 da ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131m\u0131 kabul etmek istiyorum. Entropinin, da\u011f\u0131lman\u0131n ve bilinmezli\u011fin bu \u00e7abay\u0131 de\u011fersizle\u015ftirmedi\u011fini; tersine, daha sahici k\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 seziyorum. \u00c7\u00fcnk\u00fc anlam\u0131n haz\u0131r verilmi\u015f bir konfor alan\u0131nda de\u011fil, da\u011f\u0131lmaya kar\u015f\u0131 g\u00f6sterilen bilin\u00e7li gayrette belirdi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n
Bu y\u00fczden kendime \u015fu soruyu soruyorum: \u0130rade yaln\u0131zca bir zincir mi, yoksa yarat\u0131c\u0131 bir k\u00f6pr\u00fc m\u00fc? Belki ikisi de. \u0130rade ac\u0131n\u0131n kayna\u011f\u0131 olabilir; fakat anlam\u0131n yolunu da a\u00e7abilir. Karanl\u0131kla \u0131\u015f\u0131k aras\u0131nda y\u00fcr\u00fcrken kendi y\u00f6n\u00fcm\u00fc bulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum. Her arzu beni biraz s\u0131n\u0131yor, her merhamet beni biraz geni\u015fletiyor.<\/p>\n
Schopenhauer bana ac\u0131n\u0131n sert hakikatini hat\u0131rlat\u0131yor. Merhametle geni\u015fleyen bir bak\u0131\u015f ise \u00e7aban\u0131n de\u011ferini g\u00f6steriyor. Bu iki y\u00f6n birle\u015fti\u011finde daha sahici bir varolu\u015f resminin belirdi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum: Ne saf bir karamsarl\u0131k ne de kolayc\u0131 bir iyimserlik. Ac\u0131dan \u00f6\u011freniyor, merhametle b\u00fcy\u00fcyor ve d\u00fczenin i\u00e7indeki yerimi ar\u0131yorum. Belki ya\u015fam, bitmeyen isteme ile merhametli anlam\u0131n kesi\u015fti\u011fi o uzun yoldur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Kendimi bir odada tek ba\u015f\u0131ma otururken hayal ediyorum. Saat ilerliyor, g\u00fcn yer de\u011fi\u015ftiriyor; ama i\u00e7imdeki istek susmuyor. Sessizli\u011fin ortas\u0131nda bile ba\u015fka bir yer, ba\u015fka bir h\u00e2l, ba\u015fka bir…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-19","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-felsefe"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/agfocert.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/agfocert.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/agfocert.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/agfocert.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/agfocert.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=19"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/agfocert.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/agfocert.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=19"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/agfocert.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=19"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/agfocert.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=19"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}